Mở đầu bằng câu hỏi vì sao người xưa sống trọn trăm tuổi mà người nay nửa đời đã suy; rồi dựng nền móng Âm Dương cho toàn bộ y học phương Đông.

1. 1
   上古天真论Thượng cổ thiên chân luậnđọc giảng giải

   Chân khí trời phú; bí quyết trường thọ của người thượng cổ; chu kỳ 7 năm nữ, 8 năm nam của đời người.

   Discourse on the True Qi Endowed by Heaven in High AntiquityĐọc thiên 1 →
2. 2
   四气调神大论Tứ khí điều thần đại luậnđọc giảng giải

   Điều thần theo bốn mùa: xuân sinh, hạ trưởng, thu thu, đông tàng; “thánh nhân không trị bệnh đã thành mà trị bệnh chưa thành”.

   Comprehensive Discourse on Regulating the Spirit in Accordance with the Qi of the Four SeasonsĐọc thiên 2 →
3. 3
   生气通天论Sinh khí thông thiên luậnđọc giảng giải

   Sinh khí con người thông với trời; dương khí như mặt trời, mất chỗ thì tổn thọ.

   Discourse on how the Generative Qi Communicates with HeavenĐọc thiên 3 →
4. 4
   金匮真言论Kim quỹ chân ngôn luậnđọc giảng giải

   Lời chân truyền cất trong rương vàng: tám phong, bốn mùa, ngũ tạng ứng với phương vị, màu sắc, mùi vị.

   Discourse on the True Words in the Golden ChestĐọc thiên 4 →
5. 5
   阴阳应象大论Âm dương ứng tượng đại luậnđọc giảng giải

   Đại luận trụ cột: Âm Dương là đạo của trời đất, kỷ cương của vạn vật, cha mẹ của biến hóa, gốc của sinh sát.

   Comprehensive Discourse on Phenomena Corresponding to Yin and YangĐọc thiên 5 →
6. 6
   阴阳离合论Âm dương ly hợp luậnđọc giảng giải

   Ba âm ba dương tách hợp: Thái dương mở, Dương minh đóng, Thiếu dương là bản lề.

   Discourse on the Division and Unity of Yin and YangĐọc thiên 6 →
7. 7
   阴阳别论Âm dương biệt luậnđọc giảng giải

   Phân biệt mạch âm mạch dương, đoán sinh tử qua mạch tượng và sự truyền biến của bệnh.

   Further Discourse on Yin and YangĐọc thiên 7 →

Thân người như một triều đình: tâm là quân chủ, phế là tướng phó, can là tướng quân… Mỗi tạng phủ một chức quan, khí sắc bên ngoài lộ ra từ bên trong.

1. 8
   灵兰秘典论Linh lan bí điển luậnđọc giảng giải

   Bí điển Linh Lan: mười hai tạng phủ ví như mười hai chức quan trong triều, tâm làm quân chủ.

   Discourse on the Hidden Canons in the Numinous Orchid ChambersĐọc thiên 8 →
2. 9
   六节藏象论Lục tiết tạng tượng luậnđọc giảng giải

   Sáu tiết khí của năm và hình tượng ngũ tạng: mỗi tạng là gốc của gì, hoa ở đâu, sung vào đâu.

   Discourse on the Six Terms of a Year and on Phenomena of the DepotsĐọc thiên 9 →
3. 10
   五脏生成Ngũ tạng sinh thànhđọc giảng giải

   Ngũ tạng sinh thành và biểu hiện ra ngoài: sắc mặt, mạch, gân xương; năm sắc chết và năm sắc sống.

   The Generation and Completion of the Five DepotsĐọc thiên 10 →
4. 11
   五脏别论Ngũ tạng biệt luậnđọc giảng giải

   Phân biệt tạng và phủ, kỳ hằng chi phủ; “tàng tinh khí mà không tả” với “truyền hóa vật mà không tàng”.

   Further Discourse on the Five DepotsĐọc thiên 11 →

Mỗi phương trời một cách chữa: đá nhọn phương Đông, thuốc độc phương Tây, ngải cứu phương Bắc, kim châm phương Nam, đạo dẫn xoa bóp Trung ương.

1. 12
   异法方宜论Dị pháp phương nghi luậnđọc giảng giải

   Năm phương đất nước, năm lối chữa khác nhau tùy phong thổ, thức ăn và tập quán.

   Discourse on Different Therapeutic Patterns Suitable for Use in Different Cardinal PointsĐọc thiên 12 →
2. 13
   移精变气论Di tinh biến khí luậnđọc giảng giải

   Chuyển tinh, đổi khí: phép chúc do của người xưa và vì sao thời nay phải dùng thuốc, châm.

   Discourse on Moving the Essence and Changing the QiĐọc thiên 13 →
3. 14
   汤液醪醴论Thang dịch lao lễ luậnđọc giảng giải

   Thang dịch và rượu ngọt làm thuốc; bệnh nặng phải trị từ gốc thần khí, “bệnh là gốc, thầy là ngọn”.

   Discourse on Decoctions and WinesĐọc thiên 14 →
4. 15
   玉版论要Ngọc bản luận yếuđọc giảng giải

   Yếu chỉ khắc trên bảng ngọc: xem sắc, xem mạch đoán nông sâu, thuận nghịch của bệnh.

   Jade Tablet Discourse on the EssentialsĐọc thiên 15 →
5. 16
   诊要经终论Chẩn yếu kinh chung luậnđọc giảng giải

   Yếu lĩnh chẩn bệnh theo mười hai tháng và dấu hiệu khi khí của từng kinh chấm dứt.

   Discourse on the Essentials of Diagnosis and on Exhaustion in the ConduitsĐọc thiên 16 →

Nền tảng của thiết chẩn: mạch là phủ của huyết, xem mạch lúc bình minh khi âm khí chưa động, dương khí chưa tán; mạch bốn mùa, mạch người thường và mạch chân tạng.

1. 17
   脉要精微论Mạch yếu tinh vi luậnđọc giảng giải

   Xem mạch lúc sáng sớm; mạch bốn mùa; kết hợp mạch, sắc và thần để định bệnh.

   Discourse on the Essentials of Vessels and the Subtleties of the EssenceĐọc thiên 17 →
2. 18
   平人气象论Bình nhân khí tượng luậnđọc giảng giải

   Khí tượng người khỏe: một hơi thở mạch đập bốn năm lần; lấy người khỏe làm chuẩn đo người bệnh; vị khí là gốc.

   Discourse on Phenomena Reflecting the Status of Qi in a Normal PersonĐọc thiên 18 →
3. 19
   玉机真脏论Ngọc cơ chân tạng luậnđọc giảng giải

   Máy ngọc và chân tạng mạch: mạch xuân huyền, hạ câu, thu phù, đông doanh; bệnh truyền theo tương khắc.

   Discourse on the Jade Mechanism and the True Qi of the DepotsĐọc thiên 19 →
4. 20
   三部九候论Tam bộ cửu hậu luậnđọc giảng giải

   Ba bộ chín hậu: xem mạch ở đầu, tay, chân để ứng với trời đất người, đoán sinh tử.

   Discourse on the Three Sections and Nine IndicatorsĐọc thiên 20 →
5. 21
   经脉别论Kinh mạch biệt luậnđọc giảng giải

   Khí ăn uống hóa tinh vào kinh mạch ra sao; mạch thay đổi theo lao nhọc, sợ hãi, đi đứng.

   Further Discourse on the Conduit VesselsĐọc thiên 21 →

Ngũ tạng thịnh suy theo thời; năm khí, năm vị, năm lao; bảo mệnh toàn hình; tám tiết khí và thần minh; phân biệt chính khí với tà khí, hư với thực.

1. 22
   脏气法时论Tạng khí pháp thời luậnđọc giảng giải

   Khí của tạng theo phép thời tiết: mỗi tạng vượng, suy, chết vào mùa nào, giờ nào; ngũ vị bổ tả.

   Discourse on How the Qi in the Depots Follow the Pattern of the SeasonsĐọc thiên 22 →
2. 23
   宣明五气Tuyên minh ngũ khíđọc giảng giải

   Tuyên minh về ngũ khí: năm vị vào tạng, năm tạng chủ năm dịch, năm lao thương, năm mạch ứng.

   Wide Promulgation of the Five QiĐọc thiên 23 →
3. 24
   血气形志Huyết khí hình chíđọc giảng giải

   Nhiều huyết ít khí của từng kinh; hình nhọc hay chí khổ mà sinh bệnh khác nhau, chữa bằng cách khác nhau.

   Blood and Qi, Physical Appearance and MindĐọc thiên 24 →
4. 25
   宝命全形论Bảo mệnh toàn hình luậnđọc giảng giải

   Quý mệnh giữ hình: người sinh giữa trời đất, thầy thuốc phải biết trời, biết đất, biết người; năm điều của phép châm.

   Discourse on Treasuring Life and Preserving Physical AppearanceĐọc thiên 25 →
5. 26
   八正神明论Bát chính thần minh luậnđọc giảng giải

   Tám tiết khí và thần minh: châm thuận theo trăng tròn khuyết, thời tiết; thế nào là “thần” của người thầy.

   Discourse on the Eight Cardinal Turning Points and on Spirit BrillianceĐọc thiên 26 →
6. 27
   离合真邪论Ly hợp chân tà luậnđọc giảng giải

   Chân khí và tà khí hợp tan: tà vào kinh như sóng gió trên sông, phép châm đón tà và giữ chính.

   Discourse on the Division and Union of True Qi and Evil QiĐọc thiên 27 →
7. 28
   通评虚实论Thông bình hư thực luậnđọc giảng giải

   Bàn rộng về hư thực: tà khí thịnh là thực, tinh khí đoạt là hư; hư thực của khí huyết, kinh lạc, tạng phủ.

   Discourse Thoroughly Deliberating upon Depletion and RepletionĐọc thiên 28 →
8. 29
   太阴阳明论Thái âm dương minh luậnđọc giảng giải

   Tỳ và vị, thái âm với dương minh, biểu lý với nhau; tỳ chủ tứ chi, không chủ riêng mùa nào.

   Discourse on the Major Yin and on the Yang Brilliance ConduitsĐọc thiên 29 →
9. 30
   阳明脉解Dương minh mạch giảiđọc giảng giải

   Giải nghĩa mạch dương minh: vì sao bệnh dương minh sợ người sợ lửa, trèo cao mà hát, cởi áo mà chạy.

   Explanation of the Yang Brilliance VesselĐọc thiên 30 →

Mười tám thiên về bệnh lý học: thương hàn truyền kinh từng ngày, sốt rét, ho, đau, phong, tê bại, liệt nhược, quyết nghịch và những bệnh kỳ lạ.

1. 31
   热论Nhiệt luậnđọc giảng giải

   Bệnh nhiệt: thương hàn truyền sáu kinh theo từng ngày, nguồn gốc của học thuyết Thương Hàn Luận sau này.

   Discourse on HeatĐọc thiên 31 →
2. 32
   刺热Thích nhiệtđọc giảng giải

   Châm trị bệnh nhiệt của ngũ tạng: dấu hiệu sắc mặt, huyệt vị và thời điểm châm.

   To Pierce HeatĐọc thiên 32 →
3. 33
   评热病论Bình nhiệt bệnh luậnđọc giảng giải

   Bàn về nhiệt bệnh: âm dương giao, phong quyết, lao phong, thận phong; “tà khí họp lại, chính khí ắt hư”.

   Discourse Deliberating upon Heat DiseaseĐọc thiên 33 →
4. 34
   逆调论Nghịch điều luậnđọc giảng giải

   Điều hòa nghịch loạn: vì sao có người nóng mà không sợ lạnh, lạnh mà không ấm lên, nằm không được, thở không yên.

   Discourse on the Assessment of Movements Contrary to their Regular CourseĐọc thiên 34 →
5. 35
   疟论Ngược luậnđọc giảng giải

   Bệnh sốt rét: cơ chế rét rồi nóng, cách nhật, tà khí ra vào doanh vệ.

   Discourse on MalariaĐọc thiên 35 →
6. 36
   刺疟Thích ngượcđọc giảng giải

   Châm trị sốt rét theo từng kinh, từng tạng.

   To Pierce MalariaĐọc thiên 36 →
7. 37
   气厥论Khí quyết luậnđọc giảng giải

   Hàn nhiệt của tạng phủ chuyển dời lẫn nhau sinh ra các chứng.

   Discourse on Qi RecessionĐọc thiên 37 →
8. 38
   咳论Khái luậnđọc giảng giải

   Ho: “ngũ tạng lục phủ đều làm ho, không riêng gì phế”; ho của từng tạng và cách chữa.

   Discourse on CoughĐọc thiên 38 →
9. 39
   举痛论Cử thống luậnđọc giảng giải

   Các chứng đau: mười bốn loại đau do hàn khí; chín khí (giận, mừng, buồn, sợ, lạnh, nóng, kinh, lao, tư) làm loạn khí.

   Discourse on PainĐọc thiên 39 →
10. 40
    腹中论Phúc trung luậnđọc giảng giải

    Bệnh trong bụng: cổ trướng, huyết khô, phục lương, nhiệt trung, tiêu trung.

    Discourse on Abdomen and CenterĐọc thiên 40 →
11. 41
    刺腰痛Thích yêu thốngđọc giảng giải

    Châm trị đau lưng theo từng kinh mạch.

    To Pierce Lower Back PainĐọc thiên 41 →
12. 42
    风论Phong luậnđọc giảng giải

    Phong là đầu mối trăm bệnh: phong của ngũ tạng, lệ phong, phong vào từng nơi sinh từng chứng.

    Discourse on WindĐọc thiên 42 →
13. 43
    痹论Tý luậnđọc giảng giải

    Chứng tý (tê bại): phong hàn thấp hợp lại; hành tý, thống tý, trước tý; tý của ngũ tạng.

    Discourse on BlocksĐọc thiên 43 →
14. 44
    痿论Nuy luậnđọc giảng giải

    Chứng nuy (liệt nhược): phế nhiệt lá héo; “trị nuy chỉ lấy dương minh”.

    Discourse on LimpnessĐọc thiên 44 →
15. 45
    厥论Quyết luậnđọc giảng giải

    Chứng quyết: hàn quyết, nhiệt quyết, khí nghịch lên trên; quyết của sáu kinh.

    Discourse on RecessionĐọc thiên 45 →
16. 46
    病能论Bệnh năng luậnđọc giảng giải

    Hình thái các bệnh: ung thũng ở vị, không ngủ được, cuồng, tửu phong… và cách trị.

    Discourse on Disease ManifestationsĐọc thiên 46 →
17. 47
    奇病论Kỳ bệnh luậnđọc giảng giải

    Những bệnh lạ: mang thai mà câm, tức phần, tiêu khát, đởm đản, quyết nghịch, thai bệnh.

    Discourse on Strange DiseasesĐọc thiên 47 →
18. 48
    大奇论Đại kỳ luậnđọc giảng giải

    Bệnh rất lạ: mạch của các chứng sán, cuồng, tích, đoán ngày chết qua mạch tượng.

    Discourse on Very Strange DiseasesĐọc thiên 48 →

Mười bảy thiên về châm pháp: yếu lĩnh, giới hạn, cấm kỵ của việc châm; 365 khí huyệt ứng với 365 ngày; bì bộ, kinh lạc, cốt không; điều hòa kinh mạch; tiêu bản truyền bệnh.

1. 49
   脉解Mạch giảiđọc giảng giải

   Giải nghĩa các chứng của sáu kinh theo tháng và khí âm dương thịnh suy.

   Explanations on the VesselsĐọc thiên 49 →
2. 50
   刺要论Thích yếu luậnđọc giảng giải

   Yếu lĩnh châm: bệnh có nông sâu, châm có mức độ, quá hay chưa tới đều hại.

   Discourse on the Essentials of PiercingĐọc thiên 50 →
3. 51
   刺齐论Thích tề luậnđọc giảng giải

   Mức độ châm: đến xương, gân, mạch, da thịt mỗi tầng một phép.

   Discourse on the Restrictions of PiercingĐọc thiên 51 →
4. 52
   刺禁论Thích cấm luậnđọc giảng giải

   Những điều cấm khi châm: tạng có chỗ hiểm yếu, châm trúng tâm, can, thận, phế… tử vong trong bao lâu.

   Discourse on Prohibitions in PiercingĐọc thiên 52 →
5. 53
   刺志论Thích chí luậnđọc giảng giải

   Chí của phép châm: khí thực hình thực, khí hư hình hư; bổ tả theo hơi thở.

   Discourse on the Aims of PiercingĐọc thiên 53 →
6. 54
   针解Châm giảiđọc giảng giải

   Giải nghĩa phép châm: hư thì bổ, mãn thì tả, “châm như giữ hổ, thần không vướng vật”.

   Explanations on the NeedlesĐọc thiên 54 →
7. 55
   长刺节论Trường thích tiết luậnđọc giảng giải

   Phép châm sâu theo bệnh: đau đầu, hàn nhiệt, ung thũng, tý, cuồng…

   Discourse on Rules of Extended PiercingĐọc thiên 55 →
8. 56
   皮部论Bì bộ luậnđọc giảng giải

   Mười hai bì bộ trên da ứng với mười hai kinh; bệnh từ da vào lạc, vào kinh, vào phủ tạng.

   Discourse on Skin SectionsĐọc thiên 56 →
9. 57
   经络论Kinh lạc luậnđọc giảng giải

   Sắc của lạc mạch: kinh có thường sắc, lạc biến theo hàn nhiệt.

   Discourse on Conduits and Network VesselsĐọc thiên 57 →
10. 58
    气穴论Khí huyệt luậnđọc giảng giải

    Ba trăm sáu mươi lăm khí huyệt ứng với một năm; khê cốc là nơi khí hội.

    Discourse on Qi HolesĐọc thiên 58 →
11. 59
    气府论Khí phủ luậnđọc giảng giải

    Khí phủ: các huyệt hội của mạch trên từng kinh và mạch Đốc, Nhâm, Xung.

    Discourse on Qi PalacesĐọc thiên 59 →
12. 60
    骨空论Cốt không luậnđọc giảng giải

    Các khoảng trống trong xương làm huyệt; đường đi của mạch Đốc, Nhâm; trị phong thủy bằng cứu.

    Discourse on Bone HollowsĐọc thiên 60 →
13. 61
    水热穴论Thủy nhiệt huyệt luậnđọc giảng giải

    Năm mươi bảy huyệt trị thủy thũng và năm mươi chín huyệt trị nhiệt bệnh; thận là cửa của vị.

    Discourse on Holes to Treat Water and HeatĐọc thiên 61 →
14. 62
    调经论Điều kinh luậnđọc giảng giải

    Điều hòa kinh mạch: hư thực của thần, khí, huyết, hình, chí; “huyết khí không hòa, trăm bệnh biến sinh”.

    Discourse on Regulating the ConduitsĐọc thiên 62 →
15. 63
    缪刺论Mậu thích luậnđọc giảng giải

    Phép mậu thích: bệnh ở lạc bên trái châm bên phải, tà khí vào lạc chưa vào kinh.

    Discourse on Misleading PiercingĐọc thiên 63 →
16. 64
    四时刺逆从论Tứ thời thích nghịch tòng luậnđọc giảng giải

    Châm thuận nghịch theo bốn mùa: khí ở đâu theo mùa, châm sai chỗ sinh loạn.

    Discourse on Opposition and Compliance in Piercing in the Course of the Four SeasonsĐọc thiên 64 →
17. 65
    标本病传论Tiêu bản bệnh truyền luậnđọc giảng giải

    Gốc và ngọn của bệnh, thứ tự trị tiêu trị bản; bệnh truyền qua các tạng và thời hạn nguy.

    Discourse on Tip and Root and on the Transmission of DiseaseĐọc thiên 65 →

Bảy đại luận do Vương Băng đưa vào thế kỷ VIII, dựng nên học thuyết Ngũ vận Lục khí: khí hậu, mùa màng, dịch bệnh sáu mươi năm một vòng; đỉnh cao là Chí chân yếu đại luận với mười chín điều bệnh cơ.

1. 66
   天元纪大论Thiên nguyên kỷ đại luậnđọc giảng giải

   Kỷ cương của thiên nguyên: ngũ vận, lục khí, thiên can địa chi và chu kỳ sáu mươi năm.

   Comprehensive Discourse on Arrangements of the Principal Qi of HeavenĐọc thiên 66 →
2. 67
   五运行大论Ngũ vận hành đại luậnđọc giảng giải

   Sự vận hành của ngũ vận trên trời, dưới đất, trong người; “trời ở trên, đất ở dưới, người ở giữa”.

   Comprehensive Discourse on the Progression of the Five PeriodsĐọc thiên 67 →
3. 68
   六微旨大论Lục vi chỉ đại luậnđọc giảng giải

   Ý chỉ vi diệu của lục khí: chủ khí khách khí, thăng giáng xuất nhập, “không xuất nhập thì không sinh trưởng”.

   Comprehensive Discourse on the Subtle Significance of the Six QiĐọc thiên 68 →
4. 69
   气交变大论Khí giao biến đại luậnđọc giảng giải

   Biến động khi khí trời khí đất giao nhau: năm vận thái quá, bất cập và bệnh tật, thiên tượng tương ứng.

   Comprehensive Discourse on Changes Resulting from Qi InteractionĐọc thiên 69 →
5. 70
   五常政大论Ngũ thường chính đại luậnđọc giảng giải

   Chính lệnh của ngũ vận bình khí, thái quá, bất cập; dùng thuốc độc chữa bệnh “mười phần chữa sáu thì thôi”.

   Comprehensive Discourse on the Five Regular PoliciesĐọc thiên 70 →
6. 71
   六元正纪大论Lục nguyên chính kỷ đại luậnđọc giảng giải

   Kỷ cương của lục khí theo từng năm: tư thiên, tại tuyền, khí hậu, vật hậu, bệnh tật và phép dùng thuốc theo năm.

   Comprehensive Discourse on the Policies and Arrangements of the Six Principal QiĐọc thiên 71 →
7. 72
   刺法论Thích pháp luậndi thiên · đọc

   Thất truyền từ đời Tống, chỉ còn tên; bản “di thiên” lưu hành sau này bị coi là ngụy tác.

   Discourse on Piercing Methods (lost)Đọc thiên 72 →
8. 73
   本病论Bản bệnh luậndi thiên · đọc

   Thất truyền, chỉ còn tên trong mục lục cổ.

   Discourse on the Root of Disease (lost)Đọc thiên 73 →
9. 74
   至真要大论Chí chân yếu đại luậnđọc giảng giải

   Đại luận chí chân chí yếu: mười chín điều bệnh cơ, quân thần tá sứ trong phương tễ, “hàn thì nhiệt, nhiệt thì hàn”.

   Comprehensive Discourse on the Essentials of the Most ReliableĐọc thiên 74 →

Kết sách bằng những lời dạy cho Lôi Công: năm lỗi, bốn thất bại của thầy thuốc; phải hiểu hoàn cảnh, tâm tư người bệnh; và một thiên tinh tế về nước mắt, tinh và thần.

1. 75
   著至教论Trước chí giáo luậnđọc giảng giải

   Lời dạy chí lý: đạo y phải trên hiểu thiên văn, dưới hiểu địa lý, giữa hiểu nhân sự.

   Discourse on Making Known the Perfect TeachingsĐọc thiên 75 →
2. 76
   示从容论Thị tòng dung luậnđọc giảng giải

   Dạy phép “tòng dung”: xét bệnh thong dong đối chiếu, chớ thấy giống mà lầm.

   Discourse on Demonstrating a Natural ApproachĐọc thiên 76 →
3. 77
   疏五过论Sơ ngũ quá luậnđọc giảng giải

   Năm lỗi của thầy thuốc: không hỏi sang hèn, ăn ở, tâm tình, khởi bệnh… mà đã ra tay.

   Discourse on Expounding the Five FaultsĐọc thiên 77 →
4. 78
   征四失论Trưng tứ thất luậnđọc giảng giải

   Bốn thất bại: không hiểu âm dương, nghe thầy dởm, không hỏi đầu đuôi, không xét hoàn cảnh.

   Discourse on Evidence of the Four FailuresĐọc thiên 78 →
5. 79
   阴阳类论Âm dương loại luậnđọc giảng giải

   Phân loại ba âm ba dương, tôn ti của kinh mạch; đoán kỳ chết theo mùa.

   Discourse on Yin and Yang CategoriesĐọc thiên 79 →
6. 80
   方盛衰论Phương thịnh suy luậnđọc giảng giải

   So sánh thịnh suy: khí hư sinh mộng, âm dương nghịch; mười độ chẩn bệnh, thầy thuốc phải biết mình biết người.

   Discourse on Comparing Abundance and WeaknessĐọc thiên 80 →
7. 81
   解精微论Giải tinh vi luậnđọc giảng giải

   Giải chỗ tinh vi: vì sao khóc ra nước mắt, tâm là chủ của thần, nước mắt và nước mũi từ đâu đến.

   Discourse on Explaining the Subtleties of EssenceĐọc thiên 81 →

Mở đầu bằng chín loại kim và mười hai nguyên huyệt; rồi cách nhìn bệnh qua tạng phủ, căn kết của kinh, thọ yểu cương nhu, và thần khí là gốc của mọi phép châm.

1. 1
   九针十二原Cửu châm thập nhị nguyênđọc giảng giải

   Chín loại kim, mười hai nguyên huyệt; “thô thủ hình, thượng thủ thần”, chờ khí đến mà châm.

   The Nine Needles and the Twelve Origin OpeningsĐọc thiên 1 →
2. 2
   本输Bản duđọc giảng giải

   Các huyệt tỉnh, huỳnh, du, kinh, hợp của mười hai kinh từ đầu ngón tay chân tới khuỷu gối.

   The Basic Transport OpeningsĐọc thiên 2 →
3. 3
   小针解Tiểu châm giảiđọc giảng giải

   Giải nghĩa từng câu của thiên Cửu châm: thế nào là thô, là thượng, là khí đến.

   Explanation of the Small NeedlesĐọc thiên 3 →
4. 4
   邪气脏腑病形Tà khí tạng phủ bệnh hìnhđọc giảng giải

   Tà khí trúng người ra sao; xem sắc, xem mạch, ấn xích để biết bệnh tạng phủ; hợp huyệt của sáu phủ.

   Evil Qi, Depots, Palaces and Disease FormsĐọc thiên 4 →
5. 5
   根结Căn kếtđọc giảng giải

   Gốc và ngọn của các kinh; mở, đóng, bản lề của ba âm ba dương; châm theo người béo gầy, hình khí.

   Root and KnotĐọc thiên 5 →
6. 6
   寿夭刚柔Thọ yểu cương nhuđọc giảng giải

   Hình khí cứng mềm quyết định sống lâu hay chết yểu; bệnh ở âm ở dương, châm hay cứu, thuốc chườm.

   Long Life, Early Death, Hardness and SoftnessĐọc thiên 6 →
7. 7
   官针Quan châmđọc giảng giải

   Chín loại kim mỗi loại một việc; mười hai phép châm ứng với mười hai kinh, năm phép ứng với ngũ tạng.

   Official NeedlingĐọc thiên 7 →
8. 8
   本神Bản thầnđọc giảng giải

   Thần, hồn, phách, ý, chí, tư, lự, trí; tình chí thái quá hại tạng nào; “phàm châm phải lấy thần làm gốc”.

   The Root SpiritĐọc thiên 8 →
9. 9
   终始Chung thủyđọc giảng giải

   Đầu và cuối của phép châm: đối chiếu mạch nhân nghênh với thốn khẩu, bổ tả theo hư thực, những điều cấm khi châm.

   Beginning and EndĐọc thiên 9 →

Trái tim của Linh Khu: đường đi đầy đủ của mười hai kinh mạch cùng chứng “thị động, sở sinh”; mười lăm lạc, mười hai kinh biệt, mười hai kinh cân; số đo xương, độ dài mạch, vòng vận hành của doanh vệ.

1. 10
   经脉Kinh mạchđọc giảng giải

   Đường đi, chứng bệnh và cách trị của mười hai kinh mạch; mười lăm lạc mạch; “kinh mạch quyết sinh tử, xử bách bệnh”.

   The Conduit VesselsĐọc thiên 10 →
2. 11
   经别Kinh biệtđọc giảng giải

   Mười hai kinh biệt tách ra rồi hợp lại thành sáu hợp, nối âm dương biểu lý.

   The Conduit DivergencesĐọc thiên 11 →
3. 12
   经水Kinh thủyđọc giảng giải

   Mười hai kinh ứng với mười hai con sông; độ sâu châm, số hơi lưu kim theo từng kinh.

   The Conduit RiversĐọc thiên 12 →
4. 13
   经筋Kinh cânđọc giảng giải

   Mười hai kinh cân: đường gân theo kinh, chứng co rút đau nhức theo mùa, phép châm “lấy chỗ đau làm huyệt”.

   The Conduit SinewsĐọc thiên 13 →
5. 14
   骨度Cốt độđọc giảng giải

   Số đo xương của người trung bình làm chuẩn để đo dài ngắn của kinh mạch.

   Bone MeasurementsĐọc thiên 14 →
6. 15
   五十营Ngũ thập doanhđọc giảng giải

   Doanh khí đi khắp thân năm mươi vòng một ngày đêm, mỗi hơi thở đi sáu tấc.

   The Fifty CircuitsĐọc thiên 15 →
7. 16
   营气Doanh khíđọc giảng giải

   Đường tuần hoàn của doanh khí qua mười hai kinh và mạch Nhâm, Đốc, ngày đêm không nghỉ.

   The Camp QiĐọc thiên 16 →
8. 17
   脉度Mạch độđọc giảng giải

   Độ dài từng kinh, kỳ kinh; khí của tạng thông lên thất khiếu; kiều mạch.

   Vessel MeasurementsĐọc thiên 17 →
9. 18
   营卫生会Doanh vệ sinh hộiđọc giảng giải

   Doanh vệ sinh ra từ đồ ăn, gặp nhau ở đâu; vì sao người già ngày không tinh, đêm không ngủ; tam tiêu.

   The Generation and Meeting of Camp and Guard QiĐọc thiên 18 →

Khí bốn mùa và cách châm theo mùa; năm tà của ngũ tạng; hàn nhiệt, điên cuồng, nhiệt bệnh, quyết, tạp bệnh, chu tý; những câu hỏi truyền miệng về ngáp, nấc, ù tai; lời thầy truyền; sáu khí tinh, khí, tân, dịch, huyết, mạch.

1. 19
   四时气Tứ thời khíđọc giảng giải

   Khí bốn mùa ở đâu thì châm ở đó; cách trị ôn ngược, thủy trướng, phong thủy, tiêu chảy.

   The Qi of the Four SeasonsĐọc thiên 19 →
2. 20
   五邪Ngũ tàđọc giảng giải

   Tà khí ở phế, can, tỳ, thận, tâm sinh chứng gì và lấy huyệt nào.

   The Five EvilsĐọc thiên 20 →
3. 21
   寒热病Hàn nhiệt bệnhđọc giảng giải

   Bệnh hàn nhiệt của da, cơ, xương; năm bộ huyệt thiên dũ; điều cấm khi châm theo mùa.

   Cold and Heat DiseasesĐọc thiên 21 →
4. 22
   癫狂Điên cuồngđọc giảng giải

   Chứng điên và chứng cuồng: dấu hiệu khởi phát, cách châm; phong nghịch, quyết nghịch.

   Madness and ManiaĐọc thiên 22 →
5. 23
   热病Nhiệt bệnhđọc giảng giải

   Nhiệt bệnh nặng nhẹ, chín điều không châm được, năm mươi chín huyệt trị nhiệt.

   Heat DiseasesĐọc thiên 23 →
6. 24
   厥病Quyết bệnhđọc giảng giải

   Đau đầu, đau tim do quyết nghịch: phân biệt theo kinh và huyệt trị; chân tâm thống không chữa được.

   Recession DiseasesĐọc thiên 24 →
7. 25
   病本Bệnh bảnđọc giảng giải

   Gốc bệnh: trị bản trước hay trị tiêu trước, tùy bệnh trước sau và cấp hoãn.

   The Root of DiseaseĐọc thiên 25 →
8. 26
   杂病Tạp bệnhđọc giảng giải

   Các chứng tạp: quyết, đau tim, đau răng, đau họng, nấc, tiểu bí… và huyệt trị ngắn gọn.

   Miscellaneous DiseasesĐọc thiên 26 →
9. 27
   周痹Chu týđọc giảng giải

   Phân biệt chu tý chạy khắp thân với chúng tý ở một chỗ; cách châm đón trước chặn sau.

   Encircling BlockageĐọc thiên 27 →
10. 28
    口问Khẩu vấnđọc giảng giải

    Mười hai câu hỏi truyền miệng: vì sao ngáp, nấc, thở dài, chảy nước mắt, ù tai, run rẩy.

    Oral InquiriesĐọc thiên 28 →
11. 29
    师传Sư truyềnđọc giảng giải

    Lời thầy truyền: xem người mà trị, hỏi cho thuận lòng người bệnh; xem hình dáng ngoài mà biết tạng phủ trong.

    Transmitted by the TeacherĐọc thiên 29 →
12. 30
    决气Quyết khíđọc giảng giải

    Sáu khí trong người: tinh, khí, tân, dịch, huyết, mạch; thiếu mỗi thứ sinh chứng gì.

    Distinguishing the QiĐọc thiên 30 →

Kích thước ruột dạ dày, người nhịn ăn chịu được bảy ngày; bốn biển tủy, huyết, khí, thủy cốc; năm loạn, trướng, tân dịch; xem mắt mũi miệng tai mà biết tạng; châm theo người béo gầy; âm dương thanh trọc, ngày tháng.

1. 31
   肠胃Trường vịđọc giảng giải

   Số đo miệng, thực quản, dạ dày, ruột non, ruột già theo giải phẫu cổ.

   Intestines and StomachĐọc thiên 31 →
2. 32
   平人绝谷Bình nhân tuyệt cốcđọc giảng giải

   Người thường nhịn ăn bảy ngày thì chết: tính từ lượng chứa của trường vị.

   A Normal Person Cut Off from GrainĐọc thiên 32 →
3. 33
   海论Hải luậnđọc giảng giải

   Bốn biển của người: tủy hải, huyết hải, khí hải, thủy cốc chi hải; hữu dư bất túc của mỗi biển.

   Discourse on the SeasĐọc thiên 33 →
4. 34
   五乱Ngũ loạnđọc giảng giải

   Khí loạn ở tâm, phế, trường vị, tay chân, đầu sinh năm chứng loạn; châm không bổ không tả.

   The Five DisordersĐọc thiên 34 →
5. 35
   胀论Trướng luậnđọc giảng giải

   Chứng trướng của ngũ tạng lục phủ: cơ chế doanh vệ nghịch; châm ba lần chưa khỏi thì lại châm.

   Discourse on DistensionĐọc thiên 35 →
6. 36
   五癃津液别Ngũ lung tân dịch biệtđọc giảng giải

   Tân dịch chia làm năm đường: mồ hôi, nước tiểu, nước mắt, nước bọt, tủy; thiếu thừa thành bệnh.

   The Five Retentions and the Separation of Body LiquidsĐọc thiên 36 →
7. 37
   五阅五使Ngũ duyệt ngũ sứđọc giảng giải

   Năm quan mũi, mắt, miệng, lưỡi, tai là sứ giả của ngũ tạng; xem sắc nơi ấy mà biết bệnh.

   The Five Inspections and the Five EnvoysĐọc thiên 37 →
8. 38
   逆顺肥瘦Nghịch thuận phì sấuđọc giảng giải

   Châm cho người béo, gầy, trẻ, khỏe, quý tộc khác nhau; đường đi thuận nghịch của mạch.

   Contrary and Compliant, Fat and ThinĐọc thiên 38 →
9. 39
   血络论Huyết lạc luậnđọc giảng giải

   Châm huyết lạc: vì sao có khi ngất, có khi sưng, chảy máu đen; huyết lạc ứ trệ.

   Discourse on Blood Network VesselsĐọc thiên 39 →
10. 40
    阴阳清浊Âm dương thanh trọcđọc giảng giải

    Khí trong, khí đục: thanh khí vào âm, trọc khí vào dương; châm trong thì sâu mà lưu, đục thì nông mà nhanh.

    Yin and Yang, Clear and TurbidĐọc thiên 40 →
11. 41
    阴阳系日月Âm dương hệ nhật nguyệtđọc giảng giải

    Âm dương buộc vào mặt trời mặt trăng: tay chân trái phải ứng với mười hai tháng, mười can.

    Yin and Yang Tied to Sun and MoonĐọc thiên 41 →

Bệnh truyền qua tạng theo ngày; tà khí sinh mộng; một ngày chia bốn mùa; xem ngoài biết trong; vì sao cùng gặp gió mà mỗi người một bệnh; tạng lớn nhỏ cao thấp quyết định tính người; năm sắc trên mặt; luận về dũng và nhát.

1. 42
   病传Bệnh truyềnđọc giảng giải

   Thứ tự bệnh truyền từ tâm sang phế, can, tỳ, thận và kỳ hạn chết; chỗ nào châm được, chỗ nào không.

   Transmission of DiseaseĐọc thiên 42 →
2. 43
   淫邪发梦Dâm tà phát mộngđọc giảng giải

   Tà khí lấn vào tạng phủ sinh mộng gì: âm thịnh mộng lội nước lớn, dương thịnh mộng lửa cháy…

   Excessive Evil Generating DreamsĐọc thiên 43 →
3. 44
   顺气一日分为四时Thuận khí nhất nhật phân vi tứ thờiđọc giảng giải

   Một ngày chia làm bốn mùa: sáng bệnh nhẹ, trưa yên, chiều nặng, đêm nặng nhất; châm theo giờ.

   One Day Divided into Four SeasonsĐọc thiên 44 →
4. 45
   外揣Ngoại sủyđọc giảng giải

   Xét bên ngoài để đoán bên trong, như bóng theo hình, như tiếng vang theo tiếng.

   Assessing from the OutsideĐọc thiên 45 →
5. 46
   五变Ngũ biếnđọc giảng giải

   Vì sao cùng gặp gió mà kẻ mắc phong, kẻ mắc tý, kẻ tiêu khát: do tạng phủ mỗi người mỗi khác.

   The Five VariationsĐọc thiên 46 →
6. 47
   本脏Bản tạngđọc giảng giải

   Ngũ tạng to nhỏ, cao thấp, bền yếu, ngay lệch quyết định thể chất và tính tình; xem da, gân, xương mà biết.

   The Depots as RootĐọc thiên 47 →
7. 48
   禁服Cấm phụcđọc giảng giải

   Lễ thụ truyền y đạo; so mạch nhân nghênh với thốn khẩu mà định kinh nào bệnh, bổ tả ra sao.

   Prohibitions and SubmissionĐọc thiên 48 →
8. 49
   五色Ngũ sắcđọc giảng giải

   Xem sắc trên mặt: mỗi vùng ứng với một tạng phủ, chi thể; sắc sáng tối nông sâu đoán bệnh nặng nhẹ.

   The Five ComplexionsĐọc thiên 49 →
9. 50
   论勇Luận dũngđọc giảng giải

   Người dũng và người nhát khác nhau ở tạng phủ, mắt, gân; rượu làm người nhát thành dũng.

   Discourse on CourageĐọc thiên 50 →

Các du huyệt sau lưng; vệ khí và tiêu bản của kinh; luận về đau; đời người trăm năm mỗi mười năm một đổi; ngũ vị vào tạng; thủy trướng; tặc phong; vệ khí thất thường; ngọc bản; năm điều cấm; mạch động.

1. 51
   背腧Bối duđọc giảng giải

   Vị trí du huyệt của ngũ tạng trên lưng; cứu chứ không châm, bổ tả bằng lửa.

   The Back Transport OpeningsĐọc thiên 51 →
2. 52
   卫气Vệ khíđọc giảng giải

   Vệ khí đi ngoài mạch; tiêu và bản của mười hai kinh; khí nhai ở đầu, ngực, bụng, chân.

   The Guard QiĐọc thiên 52 →
3. 53
   论痛Luận thốngđọc giảng giải

   Vì sao người chịu đau giỏi, người kém; chịu được thuốc độc hay không: do xương gân, da thịt, trường vị.

   Discourse on PainĐọc thiên 53 →
4. 54
   天年Thiên niênđọc giảng giải

   Tuổi trời: thần khí gì làm người sống; đời người từ 10 đến 100 tuổi, mỗi chặng mười năm tạng khí đổi ra sao.

   The Years Allotted by HeavenĐọc thiên 54 →
5. 55
   逆顺Nghịch thuậnđọc giảng giải

   Thuận nghịch của khí: khi nào không được châm (khí đang thịnh, bệnh đang cấp), khi nào nên châm.

   Contrary and CompliantĐọc thiên 55 →
6. 56
   五味Ngũ vịđọc giảng giải

   Năm vị vào năm tạng: ngũ cốc, ngũ quả, ngũ súc, ngũ thái hợp với tạng nào; bệnh tạng nào kiêng vị gì.

   The Five FlavorsĐọc thiên 56 →
7. 57
   水胀Thủy trướngđọc giảng giải

   Phân biệt thủy trướng, phu trướng, cổ trướng, trường đàm, thạch hà; cách châm.

   Water DistensionĐọc thiên 57 →
8. 58
   贼风Tặc phongđọc giảng giải

   Không gặp gió độc mà vẫn bệnh: do tà cũ ẩn trong người, do tình chí; chúc do của thời xưa.

   Thief WindĐọc thiên 58 →
9. 59
   卫气失常Vệ khí thất thườngđọc giảng giải

   Vệ khí mất thường ở ngực bụng; xem da thịt khí huyết mà chia người béo, mập, gầy.

   Guard Qi Losing its RegularityĐọc thiên 59 →
10. 60
    玉版Ngọc bảnđọc giảng giải

    Khắc lên bảng ngọc: ung thư sinh ra do khí huyết ngưng trệ; năm điều nghịch không chữa; kim nhỏ mà hại lớn.

    The Jade TabletĐọc thiên 60 →
11. 61
    五禁Ngũ cấmđọc giảng giải

    Năm điều cấm châm theo ngày can; năm điều đoạt, năm điều quá, năm điều nghịch.

    The Five ProhibitionsĐọc thiên 61 →
12. 62
    动输Động duđọc giảng giải

    Vì sao chỉ thủ thái âm, túc dương minh, túc thiếu âm có mạch động không ngừng.

    The Pulsating Transport OpeningsĐọc thiên 62 →
13. 63
    五味论Ngũ vị luậnđọc giảng giải

    Ăn nhiều vị chua thì tiểu bí, mặn thì khát, cay thì nóng tim, đắng thì nôn, ngọt thì phiền: cơ chế của từng vị.

    Discourse on the Five FlavorsĐọc thiên 63 →

Hai mươi lăm loại người theo ngũ hành và ngũ âm; trăm bệnh bắt đầu từ đâu; hành châm; nghẹn cách; buồn giận mất tiếng; hàn nhiệt hạch; tà khách khiến người mất ngủ và bài Bán hạ thang.

1. 64
   阴阳二十五人Âm dương nhị thập ngũ nhânđọc giảng giải

   Phân người thành năm hình Mộc Hỏa Thổ Kim Thủy, mỗi hình năm loại: dáng người, tính nết, mùa hợp, cách châm.

   The Twenty-Five Types of People According to Yin and YangĐọc thiên 64 →
2. 65
   五音五味Ngũ âm ngũ vịđọc giảng giải

   Năm âm giốc, chủy, cung, thương, vũ ứng với kinh mạch, vị và thức ăn; vì sao đàn bà không có râu.

   The Five Notes and the Five FlavorsĐọc thiên 65 →
3. 66
   百病始生Bách bệnh thủy sinhđọc giảng giải

   Trăm bệnh khởi sinh từ phong vũ hàn thử, thanh thấp, hỉ nộ; tà vào da, lạc, kinh, du, tạng rồi thành tích.

   The Beginning of All DiseasesĐọc thiên 66 →
4. 67
   行针Hành châmđọc giảng giải

   Khi châm, khí đến nhanh chậm, ngất, đau tùy âm dương của từng người.

   Practising the NeedleĐọc thiên 67 →
5. 68
   上膈Thượng cáchđọc giảng giải

   Chứng nghẹn cách: ăn vào ói ra do trùng, do khí; châm và ôn ấm, kiêng ăn uống.

   The Upper DiaphragmĐọc thiên 68 →
6. 69
   忧恚无言Ưu khuể vô ngônđọc giảng giải

   Lo buồn giận dữ mà mất tiếng: hầu, hội yếm, lưỡi, thanh môn; châm huyệt Thiên đột.

   Worry, Anger and Loss of VoiceĐọc thiên 69 →
7. 70
   寒热Hàn nhiệtđọc giảng giải

   Hàn nhiệt lao hạch ở cổ nách: do độc khí lưu ở mạch, cách châm và xem mắt đoán sống chết.

   Cold and HeatĐọc thiên 70 →
8. 71
   邪客Tà kháchđọc giảng giải

   Tà khí trọ trong người làm mất ngủ: Bán hạ thang; người ứng với trời đất; kinh thủ thái âm, tâm bào; tám hư.

   Evil VisitorsĐọc thiên 71 →

Năm loại người thái âm, thiếu âm, thái dương, thiếu dương, âm dương hòa bình; năng lực của người thầy châm; xem da cẳng tay và mặt mà chẩn bệnh; năm tiết của phép châm và chân tà; vòng đi của vệ khí; chín cung tám gió.

1. 72
   通天Thông thiênđọc giảng giải

   Năm dạng người theo âm dương nhiều ít: dáng đi, tính nết và cách châm phải khác nhau.

   Communicating with HeavenĐọc thiên 72 →
2. 73
   官能Quan năngđọc giảng giải

   Người thầy châm cần năng lực gì: mắt sáng xem sắc, tai tinh nghe tiếng, tay khéo, tâm tĩnh; ai hợp việc gì.

   Official AbilitiesĐọc thiên 73 →
3. 74
   论疾诊尺Luận tật chẩn xíchđọc giảng giải

   Chẩn bệnh bằng cách sờ da cẳng tay, xem mắt, mặt, hình thể; đoán bệnh trẻ em; bốn mùa của mạch.

   Discourse on Illness and Diagnosis from the Forearm SkinĐọc thiên 74 →
4. 75
   刺节真邪Thích tiết chân tàđọc giảng giải

   Năm tiết của châm: chấn ai, phát mông, khứ trảo, triệt y, giải hoặc; chân khí và tà khí; tà vào cốt sinh trùng.

   Needling Rules, True Qi and Evil QiĐọc thiên 75 →
5. 76
   卫气行Vệ khí hànhđọc giảng giải

   Vệ khí ngày đi hai mươi lăm vòng ở dương, đêm hai mươi lăm vòng ở âm; châm theo giờ vệ khí đến.

   The Movement of Guard QiĐọc thiên 76 →
6. 77
   九宫八风Cửu cung bát phongđọc giảng giải

   Thái Nhất du hành chín cung theo tiết khí; tám gió từ tám hướng, gió thực gió hư gây bệnh gì.

   The Nine Palaces and the Eight WindsĐọc thiên 77 →

Bốn thiên kết sách: chín kim ứng với chín số của trời đất; sương móc từng năm và dịch bệnh theo trăng gió; vì sao hoa mắt, hay quên, mất ngủ; hơn hai mươi loại ung nhọt, cái chữa được cái không.

1. 78
   九针论Cửu châm luậnđọc giảng giải

   Chín kim ứng với chín số trời đất; hình dáng, công dụng từng kim; ngũ tạng chủ, ngũ lao, ngũ tà.

   Discourse on the Nine NeedlesĐọc thiên 78 →
2. 79
   岁露论Tuế lộ luậnđọc giảng giải

   Sương móc hằng năm: sốt rét phát theo ngày; gió mưa đêm giao thừa, trăng đầy vơi báo dịch bệnh cả năm.

   Discourse on the Dew of the YearĐọc thiên 79 →
3. 80
   大惑论Đại hoặc luậnđọc giảng giải

   Vì sao lên cao thì hoa mắt, chóng mặt; tinh của ngũ tạng đều dồn lên mắt; hay quên, mất ngủ, ngủ nhiều.

   Discourse on Great ConfusionĐọc thiên 80 →
4. 81
   痈疽Ung thưđọc giảng giải

   Ung và thư sinh ra do doanh vệ ngưng trệ, nhiệt thắng thì thịt nát; hai mươi mấy loại ung nhọt, cách trị và tiên lượng.

   Abscesses and UlcersĐọc thiên 81 →